Samanyolu galaksimiz ve onun refakatçileri, uzayda sadece X-ray teleskoplarıyla görülebilen milyonlarca derece sıcaklıktaki (başlık görselindeki illüstrasyonu yapan sanatçının yorumuyla, görünen mavi renkteki) gazdan oluşan devasa bir ışık halkası tarafından çevrelenmiştir. Michigan Üniversitesi astronomları, bu muazzam derecede sıcak ışık halkasının Samanyolu diski ile aynı yönde ve benzer hızda döndüğünü keşfettiler. 

Michigan Üniversitesi’nin Edebiyat, Bilim ve Sanat Akademisi’nden (LSA) astronomlar, ilk defa Samanyolu galaksisinin ışık halkasındaki gazın yıldızları, gezegenleri, gaz ve toz bulutunu içeren galaksi diskiyle aynı hızda ve aynı yönde dönüyor olduğunu keşfettiler. Bu yeni bilgi, özel atomların bizimki gibi yıldızların, gezegenlerin ve galaksilerin içinde nasıl yer aldıklarına ve bu galaksiler için geleceğin ne barındırdığına ışık tutmaktadır.

Asistan araştırmacı bilim insanı Edmund Hodges-Kluck, “İnsanlar Samanyolu diskinin, sabit ama bozuk olan sıcak gazının bu muazzam rezervuarına karşın dönmekte olduğunu henüz kabul etti. Bu sıcak gaz rezervuarı, söz konusu disk gibi oldukça hızlı olmasa da sorunsuz bir şekilde dönmektedir,” dedi.

Avrupa Uzay Kurumu teleskobu olan XMM-Newton tarafından sağlanan arşiv verileri kullanılarak NASA tarafından yeni finanse edilen araştırma en son Astrophysical Journal’da yayımlandı. Bu çalışma, Samanyolu diskinden birkaç kat daha büyük ve iyonize olmuş plazmadan oluşan galaksimizin sıcak gazlarını içeren ışık halkası üzerine odaklanmaktadır.

Hareketin, ışığın dalga boyu bölgesinde bir değişim meydana getirmesinden dolayı Michigan Üniversitesi araştırmacıları, çok sıcak oksijen hatlarını kullanarak gökyüzü çevresindeki bu tür değişiklikleri ölçtüler. Bulguları şu konuda çığır açtı: Araştırmacılar tarafından söz konusu hat değişikliklerinin ölçülmesi, galaksinin ışık halkasının Samanyolu diski ile aynı yönde ve benzer hızda döndüğünü göstermektedir -disk için saatte 540.000 mile karşın ışık halkası için saatte yaklaşık 400.000 mil.

Hodges Kluck, “Sıcak ışık halkasının rotasyonu, Samanyolu’nun nasıl şekillendiğini anlamada inanılmaz bir ipucudur,” diyor. “Bizlere, bu sıcak atmosferin diskteki birçok maddenin özgün kaynağı olduğunu söylemektedir.”

Bilim insanları, Samanyolunu da içeren hemen hemen tüm galaksilerin niçin beklentilerin aksi yönünde bu maddeyi çok az barındırdıkları meselesinin karşısında uzun süredir hayret etmektedirler. Astronomlar, evrendeki maddenin yaklaşık % 80’inin, şimdiye kadar sadece kendi çekim kuvveti tarafından saptanabilen gizemli “karanlık madde” olduğuna inanmaktadırlar. Ancak “normal” maddelerden geriye kalan % 20’sinin çoğu galaksi disklerinde bulunmamaktadır. Son zamanlarda, “kayıp” maddelerden bazıları, söz konusu ışık halkasında keşfedilmektedir. Michigan Üniversitesi astronomları, ışık halkasının dönüşünün yönü ve hızı hakkında öğrenilenlerin hem materyalin ilk etapta nasıl varolduğunu hem de galaksi içerisinde yer almasını beklediğimiz bu maddeden ne kadar oranda bulunduğunu öğrenmede bize yardımcı olabileceğini söylemektedirler.

Michigan Üniversitesi’nin Edebiyat, Bilim ve Sanat Akademisi’nde bir astronomi profesörü olan Joel Bregman “Şimdilerde bu rotasyon hakkında bildiğimiz tek şey, teorisyenlerin Samanyolu galaksimizin nasıl şekillendiğini ve onun nihai kaderinin ne olduğunu öğrenmek için bunu kullanmaya başlayacak olmalarıdır,” diyor.

Bregman ayrıca “Daha fazla bilgi edinmek için bu keşfi kullanabiliriz –bu sıcak ışık halkasının rotasyonu geleceğin X-ray spektrograflarının büyük bir meselesi olacak,” diyor.

Çeviren: Bünyamin Tan
Kaynak: Science Daily 

Please complete the required fields.