Japon bilim insanları, ilk kez gerçekleştirilen ciltten göze kök hücre nakli operasyonuyla bir hastaya görüşünü yeniden kazandırdı. 70 yaşındaki bu hastaya, yaşlılık kaynaklı makula dejenerasyonu teşhisi konulmuştu. Bu hastalık, yaşlı insanlarda görülen görme kayıplarının başlıca sebeplerinden biri sayılıyor.

Hasta, 2014’de deneysel bir çalışma dahilinde tedavi görmüştü ancak bilim insanları, gelişmeleri etraflıca takip etmek ve nakledilen hücrelerin uyum sağlayıp sağlamayacağını anlamak için araştırma sonuçlarını yayınlamayı ertelemişlerdi.

Nakil operasyonunda komplikasyonla karşılaşmamamız mutluluk verici” diyor proje lideri Masayo Takahashi, 2014’de Riken Gelişimsel Biyoloji Merkezi’ndeki bir basın açıklamasında. Ve ekliyor: “Yine de bu, suni olarak üretilmiş kök hücrelerin canlandırıcı tıpta kullanılması yönünde ilk adım. İlerlemekteki kararlılığımı bu tedavi birçok hasta için kullanılabilir hale gelene kadar sürdüreceğim.”

Şimdi, ilk tedaviden 2 yıl sonra, araştırmacılar bazı heyecan verici sonuçlar yayınladılar. Nakledilen kök hücreler, sorunsuzca ve bağışıklık sistemince reddedilmeden bir buçuk yıl dayandılar ve hastanın görüşünde düzelmeler gerçekleşti. Bilim insanları hastanın cilt hücrelerini modifiye ederek yapısını değiştirdiler ve yeniden programlayarak suni pluripotent kök hücre elde ettiler. Ki bu hücreler vücuttaki herhangi bir dokuya etkili şekilde dönüşebiliyorlar ki göz operasyonunda cilt hücrelerinin kullanılmasını mümkün kılan da buydu.

Araştırmacılar hastanın kolundan küçük bir parça cilt örneği alarak (yaklaşık 4mm çaplı) bu hücreleri retinal pigment epithelium (RPE) hücresine dönüşmeleri için yeniden programladılar. RPE’nin ışık emilimi ve bağışıklık sistemine uyum sağlama gibi birçok fonksiyonu var. Çalışmalarda RPE hücrelerinden ince bir tabaka şeklinde kültür elde edildi ve sonra araştırmacılar elde edilen hücreleri hastanın retinasının arkasına yerleştirdiler.

Araştırmacılar bu hafta yaptıkları açıklamada, “ Nakledilen hücre tabakası hiçbir olumsuz bulgu göstermeden, bağışıklık sistemince reddedilmeden yada beklenmeyen olumsuz bir artış(üreme-hücre sayısında) göstermeden bir buçuk yıl dayandı. Bizler de bu deneysel çalışmanın birincil hedefine ulaşmış olduk” dedi.

Deneysel çalışmanın birincil hedefine ulaştık” ki bu da “IPSC tabanlı tedavinin güvenilirliğinin onayıdır.”

iPS hücreleri
Görselde, bir yıl önce iPS-türevi hücrelerle tedaviye başlayan 70’lerindeki kadın hastanın iPS hücreleri görülüyor.

İyi ki bu tedaviyi almışım” diyor hasta The Japan Times‘a. “ Görüşümün genişlediğini ve aydınlandığını hissediyorum.”Hastanın görüşü tamamen düzelmiş olmasa da çalışma, yine de kök hücre kullanımı ve insanların görüşlerinin en azından bir kısmının kazanılmasını sağlaması konusunda önemli bir adım olarak görülüyor.

Bu kök hücrelerin insanların görme problemleri için kullanıldığı ilk çalışma değil. Oftalmolog Jeffrey N. Weiss, kör bir hastanın kemik iliğinden aldığı kök hücreleri kullandığı deneysel tedavide hastanın görüşünde düzelme olduğunu kaydetmişti.

Yine de, Weiss bile tedavinin nasıl başarılı olduğunu tam olarak açıklayamadığını söylüyor ve hastalarını tedavinin kesin işe yarayacağına dair bir kesinliğin olmadığı konusunda uyarıyor. Klinik davaların yolunu açacakları adımlar yıllar alabileceğinden Weiss sistemin etrafını dolanarak, kendi kök hücre tedavisini kendi şartlarıyla test etmeye başlamış.

Görünen o ki, kök hücre tedavileriyle ilgili öğrenmemiz gereken daha çok şey var. Fakat şimdiye kadar, sadece görüşünü kaybeden hastalar için değil, aynı zamanda beyin kanserini tedavide, cilt ve organ üretmede ve hatta potansiyel olarak beyin ölümü yaşanan hastaları canlandırmada oldukça umut verici görünüyorlar. Yani, tıbbi bir devrimin ortasında olabiliriz.

Çeviren: Zeynep Şenel Gencer
Kaynak:
 The Science Explorer 

Please complete the required fields.